عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

81

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

فرمودند كه : امسال « 1 » براى تعمير پل شوشتر و راه لرستان و ساختن راه‌هاى عبورى تكليفى « 2 » انگليس و ساختن سدّ حويزه دولت بايد اوّلا يكصد و پنجاه هزار تومان بدهد . شما باور مىكنيد كه با اين تفصيل اقدام در ساختن سدّ اهواز نماييد ؟ 47 جواب گفتم : صحيح است ، ولى منظور من همين بود كه معترف بوده باشيد براينكه ساختن سدّ اهواز مفيد است و ضررى به جايى ندارد و حقير هم از عهدهء ساختن آن به عون اللّه تواند برآيد . با اين حال ، هر گاه دولت اقدام نكند چه بحثى بر من است و چه حرفى دارم ؟ آن‌وقت قبول نمودند و بنا شد تلگرامى به امضاى طرفين بزنيم به همين مضمون تا چه جواب آيد و عمدهء ميل و خيال ايشان ساختن سدّ حويزه است كه رعيّت حاضر دارد و منفعت آن ظاهر است و بىحقّ هم نيستند . آن‌وقت اظهار دلتنگى نمودند از وضع اولياى دولت و اين حكومت . خطاب نمودند فلانى ! به من مىنويسند كه دو نفر دلسوز مىفرستيم كه براى اجراى كتابچهء دستورالعمل معاون شما باشند . خوب ! با اين زحمت و مواظبت من دو نفر آدم نكره براى چه فرستاده مىشوند و اگر من به اين هياهو و شارت و شورت « 3 » خود را نگاه ندارم چه باقى خواهد ماند ؟ دلم تنگ است ! خيال ماندن ندارم و در حقيقت حقّ دارند . جناب نظام السّلطنه شخص كافى و عاقل و كاردانى هستند و اين مقولهء مأمورين جزو اسباب اختلال كار حكومت مىشود . روز چهارشنبه 26 [ جمادى الاخرى ] جناب نظام السّلطنه دعوت نمودند و ضمنا مجلسى براى مشاورهء سؤال و جواب سدّ اهواز منعقد نمودند ، اجزا : خود معزّى اليه و حقير و آقا محمّد جواد برادر حاجى ابو القاسم امين التّجار ، حاجى ايلخانى ، صمصام السّلطنه ، آقا رضا مستوفى ، آقا حسن فرّاشباشى ، ميرزا بزرگ مستوفى ، مولا نصر اللّه ، محمّد حسن ميرزا ، ميرزا عبد اللّه طبيب و در خصوص ساختن سدّ طرح مسئله نموديم و منظور اولياى دولت را از مأموريت خود اظهار داشتم و از فوايد و معايب اين عمل سؤال نمودم . همگى متّفقا هم‌قول شد [ ه ] اظهار نمودند كه به هيچ‌وجه عيب و نقصى در اين كار نيست و مسلّم است كه ساختن سدّ فوايد و نتايج كلّى دارد ، جز آن‌كه چند فقره كار مقدّم براين است : اوّل ، ساختن پل شوشتر و تعمير پل دزفول . دويم ، ساختن سدّ ناصرى حويزه . سيم ، بناى عمارات و قلعه‌جات محمّره و اهواز و شوشتر و غيره براى انگليسىها ؛ و چهارم ، موقع ساختن سدّ اهواز است و اين ترتيب را خود چاكر داد .

--> ( 1 ) . در نسخهء خطّى : امثال ( 2 ) . تحميلى ( 3 ) . در نسخهء خطّى : شات و شوت